॥ ઉચ્ચાર શુદ્ધિ : જલભેદ સ્તોત્રનું પઠન ॥

००:०० – ०४:०२ (મંગલાચરણ અને કીર્તન)

• સત્રની શરૂઆત મંગલાચરણના પઠનથી થાય છે, જેમાં શ્રીમહાપ્રભુજીના સ્વરૂપનું સ્મરણ કરતા 'ચેતાસંતાન', 'નિજાચાર્યા', 'અજ્ઞાનતિમિર', 'નમામિ હૃદયે લીલાબિશાનમ' શ્લોકોનું ગાન થયું.
• ત્યારબાદ 'લાલન જાગો હો ભયો ભોર' કીર્તનનું ગાન કરવામાં આવ્યું, જેમાં શ્રીઠાકોરજીને જગાડવાનો ભાવ વ્યક્ત થાય છે.

०४:०२ – ११:०६ (ભગવદ્ વાર્તા: શેઠ પુરુષોત્તમદાસનો પ્રસંગ અને શબ્દાર્થ વિવેચન)

• વક્તા શેઠ પુરુષોત્તમદાસ અને ગોપાલદાસનો પ્રસંગ વર્ણવે છે. ગોપાલદાસ, શેઠ પુરુષોત્તમદાસને વૃદ્ધ માની તેમની સેવા ગ્રહણ કરવાનું વિચારે છે.
• શેઠજી, ગોપાલદાસના મનની વાત જાણીને તેમને બોલાવે છે અને સમજાવે છે કે તેઓ હજી ૨૦-૨૫ વર્ષના જ છે અને ભગવદીય સદા તરુણ હોય છે. તેમણે ગોપાલદાસને ભવિષ્યમાં આવા વિચાર ન કરવા જણાવ્યું.
• આ વાર્તા પરથી વક્તાએ બોધ આપ્યો કે આપણે આપણા મોટાઓનું સન્માન કરવું જોઈએ, કોઈપણ સેવાને નાની કે મોટી ન સમજવી જોઈએ, અને કોઈપણ વૈષ્ણવની સેવામાં શંકા ન કરવી જોઈએ. સેવામાં ઉંમર જોવી ન જોઈએ કારણ કે જો સમર્પણભાવ હોય તો ઠાકોરજી સેવા કરાવી દે છે.
• વક્તાએ 'પુરુષોત્તમદાસ' શબ્દનો અર્થ સમજાવ્યો: 'પુરુષોમાં જે ઉત્તમ હોય એ પુરુષોત્તમ, અને તેમના દાસ એટલે પુરુષોત્તમદાસ'.
• 'મંદિર' શબ્દના બે પ્રકાર સમજાવ્યા: દેવાલય (જે દેવોનું રહેવાનું સ્થાન છે, જ્યાં આપણે રહી ન શકીએ, અને જે દેવની માલિકીનું હોય) અને ગ્રહ મંદિર (આપણું ઘર, જ્યાં આપણે રહીએ છીએ, જે આપણી માલિકીનું હોય, અને જ્યાં આપણે ભગવાનનું મંદિર બનાવીએ છીએ).
• 'સેવા' ની વ્યાખ્યા: 'એવી ક્રિયા જેનાથી સેવ્યને સુખ થાય'. વક્તાએ જણાવ્યું કે જેમ મનુષ્ય જળ અને વાયુ વગર નથી રહી શકતો, તેમ આત્મા-નિવેદી વૈષ્ણવ સેવા કર્યા વગર નથી રહી શકતા.
• સેવા સંબંધિત પ્રશ્નો અને ઉત્તરો આપવામાં આવ્યા: સેવા ક્યાં કરવી (ઘરમાં), કયા દ્રવ્યથી (પોતાના દ્રવ્યથી), કોણ કરી શકે (આત્મા-નિવેદી), ઠાકોરજીના દર્શન કોણ કરી શકે (આત્મીય વૈષ્ણવ), સેવા કેવી રીતે થાય (તનુ, વિત્ત, જા, સર્વ, સ્મરણ, સમર્પણ દ્વારા).
• 'ભગવદીય' શબ્દનો અર્થ સમજાવ્યો: 'ભગવાને જે મનુષ્યનો અંગીકાર કર્યો હોય એને ભગવદીય કહેવાય. તે ભગવાનનો થઈને રહે, તે ભગવાનનો હોય'.
• વક્તાએ ભારપૂર્વક કહ્યું કે સેવા સ્વયં કરવી જોઈએ, કોઈ નોકર દ્વારા ઠાકોરજીની સેવા ન થઈ શકે, તે સેવા ગણાતી નથી. પરિવારના સભ્યો સહાયક તરીકે રહી શકે, પરંતુ સેવા સ્વયં જ કરવાની હોય છે.

११:०६ – २६:१३ (ઉચ્ચાર શુદ્ધિ: જલભેદ સ્તોત્ર (શ્લોક ૧-૧૦))

• વક્તાએ 'જલભેદ સ્તોત્ર' નું ઉચ્ચારણ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો અને સહભાગીઓએ પઠન શરૂ કર્યું.
• શ્લોક ૧ નું પઠન: 'નમસ્કૃત્ય હર વક્ષેતગુણામ વિભેજ ભાવાન વિંશતિદાભિન્નાન સર્વ સંદેહ વારકાન ।'
• શ્લોક ૨ નું પઠન: 'ગુણભેદાતુ સાવંતો યાવંતોહી જલેમતા ગાયકા ભૂપસંકાશા ગંધર્વાત વિશુતા ।'
• શ્લોક ૩ નું પઠન: 'ઉપવેદાસુયાવંતસ્તાવંતસ્તે સમમતા કુલ્યા પૌરાણિક પોક્તા પારંપરય તાભો।'
• શ્લોક ૪ નું પઠન: 'ક્ષેત્ર પ્રવિષટસ્તે ચાપી સંસારોત્પત્તિ હેતવશયાદિ સહિતા મતતા ગાયકાગત સંગીતાહ।'
• શ્લોક ૫ નું પઠન: 'જલારથમેવ ગરતાસ્તુ નીચા ગનપજીવ જીવન ગાનુપ ગાનુપજીવન સદાસ્તુ પંડિતા ભગવત શાસ્ત્ર તતપરાજ ।'
• વક્તાએ શ્લોક ૬ ના પઠન દરમિયાન 'સુદા' માં દીર્ઘ ઉચ્ચારણ પર ધ્યાન આપવા સૂચવ્યું: 'સંદે વારકાસ્તત્ર સુદા ગંભીર માનસા સરહ કમલ સંપૂર્ણ પ્રેમયુક્તા સતાબુધા ।'
• શ્લોક ૭ નું પઠન: 'અલ્પશુદ્ધતા પ્રેમયુક્તા વૈશંતા પરિકીર્તિતા કર્મશુદ્ધતા પલવલાની તથાલ્લપસુતભક્તય ।'
• શ્લોક ૮ નું પઠન: 'યોગ ધ્યાનાદિ સંયુક્તાન વર્ષ પ્રગતિતા તપોજ્ઞાના દિવાવેના શ્વેદજો પ્રકીરતતા ।'
• શ્લોક ૯ નું પઠન: 'અલૌકિકેન જ્ઞાનેન યેતુ પ્રોક્તા હલે ગુણા કદાચિત શબ્દગમ મ્યહત શબ્દ પ્રકીર્તિતા ।' અહીં 'કાળદા ચિકાહ' ના ઉચ્ચારણ પર ધ્યાન અપાયું.
• શ્લોક ૧૦ ('પૂર્ણા ભગવદીયાયે...') નું પઠન અને વારંવાર પ્રેક્ટિસ કરવામાં આવી. વક્તાએ 'ષ' અને 'ક્ષ' ના ઉચ્ચારણનો ભેદ સમજાવ્યો, જીભની સ્થિતિ દ્વારા ઉચ્ચારણ કેવી રીતે બદલાય છે તે દર્શાવ્યું. ઉપરાંત, 'ભગવદીય' માં 'ગવ' અને 'જળનારદ' માં 'ળ' ના ઉચ્ચારણની શુદ્ધતા પર ભાર મૂક્યો.

२६:१३ – ३२:०९ (ઉચ્ચાર શુદ્ધિ: દશમસ્કંધપૂર્વાર્ધવિવરણમ્ શ્લોક અને ઉચ્ચારણ નિયમ)

• 'જલભેદ સ્તોત્ર' ના પઠન પછી, શ્રીમહાપ્રભુજી રચિત 'દશમસ્કંધપૂર્વાર્ધવિવરણમ્' ગ્રંથના પ્રથમ શ્લોકના પૂર્વાર્ધ 'લોક વેદ ગુણઈ મિશ્ર ભાવે નહી કે હરે ગુણાન' નું ઉચ્ચારણ પ્રેક્ટિસ કરવામાં આવ્યું.
• વક્તાએ સહભાગીઓને ધીમે ધીમે અને દરેક શબ્દનું સ્પષ્ટ ઉચ્ચારણ કરવાની સલાહ આપી. તેમણે સમજાવ્યું કે શીખતી વખતે એક-એક શબ્દના અલગ અલગ ઉચ્ચારણ કરવાથી, ભલે તે શરૂઆતમાં વિચિત્ર લાગે, પરંતુ તે યોગ્ય ઉચ્ચારણ ગ્રહણ કરવામાં મદદ કરે છે અને ભૂલો ટાળે છે. ઝડપથી બોલવાના પ્રયાસમાં ખોટું ઉચ્ચારણ મોઢે ચડી જવાનો ભય રહે છે.
• સત્રના સમાપ્તિનો સંકેત આપવામાં આવ્યો અને આજનો ક્રમ પૂર્ણ કરવામાં આવ્યો.