કીર્તન અને ભગવદ્વાર્તા: જન્માષ્ટમી તથા સેવાનો મહિમા
• પાઠ: કીર્તન, ભગવદ્વાર્તા
• ચર્ચા: સત્રની શરૂઆત શ્રીઠાકોરજીના મનોહર કીર્તન 'રાની તેરો ચિરંજિયો ગોપાલ'થી થાય છે, જેમાં શ્રીકૃષ્ણના બાળસ્વરૂપને દીર્ઘાયુની ભાવના સાથે તેમના સૌંદર્ય, ગોકુલના પ્રાણરૂપત્વ અને દર્શનથી પ્રાપ્ત થતા સુખનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. ત્યારબાદ, શ્રીઆચાર્યજી દ્વારા જન્માષ્ટમી પર નંદમહોત્સવ કેવી રીતે ઉજવવામાં આવ્યો અને તેમાં નંદરાયજી, યશોદાજી, ગોપી-ગ્વાલની સાક્ષાત્ હાજરી છતાં કલિયુગમાં ભક્તને તેમનો ભेष ધારણ કરવાની આજ્ઞા અંગેની વાર્તાનું નિરૂપણ થયું. આ પ્રસંગમાં, સેઠ પુરુષોત્તમદાસની શ્રીમદનમોહનજી પ્રત્યેની ભાવના અને તેમને રોજ ઝૂલાવવાની તેમની સેવાભાવના પર પણ પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો.
• વક્તા: વક્તાશ્રીએ શ્રીઆચાર્યજીનો મહિમા સમજાવતા જણાવ્યું કે કેવી રીતે તેમણે કલિયુગના જીવો માટે ભગવદ્લીલામાં સાક્ષાત્ પ્રવેશનો માર્ગ ખોલ્યો. તેમણે 'અનિર્વચનીય' શબ્દનો અર્થ સમજાવ્યો કે જેનું વર્ણન શબ્દોમાં ન થઈ શકે. 'આચાર્યજી' એટલે જે શાસ્ત્રોનું વાચન કરે, પોતાના જીવનમાં તેનું પાલન કરે અને શિષ્યોને સમજાવે. 'સેવા' એટલે એવી ક્રિયા જે સેવ્ય શ્રીઠાકોરજીને પ્રિય હોય અને તે ફક્ત આત્મનિવેદી ભક્ત જ કરી શકે. સેવા એ વૈષ્ણવો માટે અન્ન-જળ સમાન અનિવાર્ય છે. 'ઉત્સવ' એટલે આનંદથી ભરેલો પ્રસંગ, અને 'પુરુષોત્તમદાસ' એટલે પુરુષોમાં ઉત્તમ ઠાકોરજીના દાસ. તેમણે મહાપ્રભુજી દ્વારા આજ્ઞાપિત જયંતિઓ (જન્માષ્ટમી, નૃસિંહ ચતુર્દશી, વામન દ્વાદશી, રામનવમી)નો ઉલ્લેખ કર્યો અને પંચામૃત સ્નાન શંખ વડે કરાવવાનું મહત્વ સમજાવ્યું. 'લીલા' એટલે શ્રીઠાકોરજીની નિષ્પ્રયોજન, આનંદમય અને અનાયાસ ક્રિડા, જે ફક્ત હર્ષથી ભરપૂર હોય.
શ્રીકૃષ્ણ શરણાષ્ટકમ્ અને જલભેદ સ્તોત્રની ઉચ્ચાર શુદ્ધિ
• પાઠ: શ્રીકૃષ્ણ શરણાષ્ટકમ્, જલભેદ સ્તોત્ર
• ચર્ચા: સભામાં ઉપસ્થિત વૈષ્ણવો દ્વારા શ્રીકૃષ્ણ શરણાષ્ટકમ્ સ્તોત્રનું ભક્તિભાવપૂર્વક પઠન કરવામાં આવ્યું, જેમાં પ્રત્યેક શ્લોકમાં શ્રીકૃષ્ણને શરણ લેવાની ભાવના અને વિવિધ પ્રકારના સાધનોથી હીન જીવની દીનતાનું વર્ણન છે. આ સ્તોત્ર દ્વારા સંસારના વિષય કામો, દુષ્ટ સ્વભાવ, સંસારસર્પ, ધર્મભ્રષ્ટતા, સ્મૃતિ ભ્રમ અને સંસારરૂપી સિંધુમાં ડૂબેલા જીવની દયનીય સ્થિતિનું નિરૂપણ કરી શ્રીકૃષ્ણના શરણની અનિવાર્યતા દર્શાવવામાં આવી છે. ત્યારબાદ, શ્રીમહાપ્રભુજી રચિત જલભેદ સ્તોત્રના પઠનની શરૂઆત થઈ, જેના દ્વારા શ્રીહરિના ગુણો અને ભક્તિના વિવિધ સ્વરૂપોનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું.
• વક્તા: વક્તાશ્રીએ 'જો કોઈને બીજાને પણ બોલવું હોય તો હાથ ઉપર કરશે તો મને ખબર પડશે' એમ કહીને સર્વને પાઠમાં જોડાવવા પ્રોત્સાહન આપ્યું. તેમણે સ્તોત્રના ઉચ્ચારણમાં ચોકસાઈ જાળવવા પર ભાર મૂક્યો. ખાસ કરીને 'અજામિલાકર્ણવત્ બિન્દુપાનં પ્રકીર્તિતમ્' શ્લોકના પાઠ વખતે 'કદાચિત્ કા' ને બદલે 'ક્વચિત્ કા' અને 'બિંદુપાનં' ના શુદ્ધ ઉચ્ચારણ પર ધ્યાન આપવા માટે વારંવાર સૂચના આપી. આ ઉચ્ચાર શુદ્ધિનો અભ્યાસ વૈષ્ણવોને સ્તોત્રના અર્થ અને ભાવને વધુ ઊંડાણપૂર્વક સમજવામાં મદદરૂપ થયો.