મંગળાચરણ
સત્રનો પ્રારંભ પરંપરાગત મંગળાચરણના પાઠથી થયો. ઉપસ્થિત વૈષ્ણવો દ્વારા શુદ્ધ ઉચ્ચારણ સાથે મંગળાચરણનું ગાન કરવામાં આવ્યું, જે સત્સંગના શુભારંભ માટે આવશ્યક છે.
કીર્તન : કદંબ બન બીતેન
આ સત્રમાં 'કદંબ બન બીતેન કરત વિહાર' કીર્તનનું ગાન કરવામાં આવ્યું. આ કીર્તન શયન દર્શનનો પદ છે, જે શ્રીઠાકોરજીના કદંબ વનમાં રાસ વિહારનું ભાવપૂર્ણ વર્ણન કરે છે, જ્યાં કનક ભૂમિ પર મોતીઓ બિછાવેલા છે. આ કીર્તન સુંદર અડાના રાગમાં ગવાયું હતું. વક્તાશ્રી દ્વારા કીર્તનનો રાગ અને તે કયા દર્શનનો પદ છે તેની પુષ્ટિ કરવામાં આવી, જેનાથી કીર્તનના ભાવને વધુ સારી રીતે સમજી શકાય છે.
ભગવદ્વાર્તા : બેનીદાસ માધવદાસ
આચાર્યજી શ્રીમહાપ્રભુજીના સેવક બેનીદાસ અને માધવદાસની વાર્તાનો પ્રારંભ થયો. બેનીદાસ માધવદાસ બે ક્ષત્રી ભાઈઓ હતા જે કળામાં રહેતા હતા. એકવાર શ્રીમહાપ્રભુજી કળામાં પધાર્યા ત્યારે માધવદાસ એક વેશ્યા સાથે આસક્ત હતા, જેની જાણ અન્ય વૈષ્ણવોએ શ્રીમહાપ્રભુજીને કરી. શ્રીમહાપ્રભુજીએ માધવદાસને સીધો પ્રશ્ન પૂછ્યો અને માધવદાસે નિર્ભયતાથી પોતાના મનની આસક્તિ સ્વીકારી. આ પ્રસંગ ભક્તની સચ્ચાઈ અને ગુરુની અગાધ કૃપા દર્શાવે છે. વક્તાશ્રીએ સમજાવ્યું કે માધવદાસના મનની આસક્તિને શ્રીઠાકોરજી પ્રત્યે કેવી રીતે પરિવર્તિત કરવામાં આવી.
ભગવદ્વાર્તા : વૈષ્ણવો પ્રત્યે સદ્ભાવ અને પારિભાષિક શબ્દોની સમજૂતી
વક્તાશ્રીએ સમજાવ્યું કે ભક્ત કોઈ ભૂલ કરતો હોય તો તેને સન્માર્ગે લાવવાનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ. ગુરુજનોને વિનતી કરીને ભક્તના હિતનો વિચાર કરવો જોઈએ, ચુગલીના આશયથી નહીં. ભક્તનું વચન ક્યારેય અસત્ય નથી હોતું, અને ભક્તના આશીર્વાદ ફળે છે. ગદાધરદાસજીએ માધવદાસને ભક્તિ દરઢ થવાના આશીર્વાદ આપ્યા હતા, જે વાત મહાપ્રભુજીએ પણ પ્રમાણિત કરી. વૈષ્ણવો પ્રત્યે દ્વેષભાવ કે ઈર્ષ્યાભાવ ન રાખવો જોઈએ, કારણ કે તે આપણી દુર્ગતિનું કારણ બને છે. વૈષ્ણવના દોષો ન જોઈને તેમના સદ્ગુણો ગ્રહણ કરવા જોઈએ.
વક્તાશ્રી દ્વારા આચાર્યજી (શાસ્ત્ર વાંચી, જીવનમાં અપનાવી અને શિષ્યોને સમજાવનાર), વૈષ્ણવ (વિષ્ણુ અને તેમના અવતારના અનન્ય ભક્તો), દનવત (પ્રણામ), આસક્ત અને મહાત્મજ્ઞાન જેવા પારિભાષિક શબ્દોની વ્યાખ્યા કરવામાં આવી. આસક્તિની અવસ્થાને ક્રમશઃ રુચિ (ઇન્ટરેસ્ટ), સ્નેહ (ચિકણાઈ, સ્નિગ્ધતા), આસક્તિ (સારી રીતે ચીપકવું) અને વ્યસન (તેના વિના રહી ન શકવું) એમ સમજાવવામાં આવી. મહાત્મજ્ઞાન એટલે ભગવાનના ગુણો, લીલાઓ અને મહિમાને જાણવો, જે શાસ્ત્ર, પુરાણ અને વેદ દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે.
બાલબોધ ગ્રંથપાઠ (શ્લોક ૧-૪૨)
વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા શ્રીમહાપ્રભુજી વિરચિત બાલબોધ ગ્રંથના શ્લોકોનો પાઠ કરવામાં આવ્યો. આ ગ્રંથ ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષના ચાર પુરુષાર્થોનું વિવેચન કરે છે અને જીવને લૌકિક તથા અલૌકિક માર્ગોની સમજ આપે છે. વક્તાશ્રી દ્વારા શ્લોકપાઠ દરમિયાન શુદ્ધ ઉચ્ચારણ પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું અને વિદ્યાર્થીઓને સાચા સ્વરૂપમાં શ્લોકો બોલવા માટે માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું. 'નત્વા હરી પ્રવનત્વાહર સદનંદમ...' (શ્લોક ૧) થી લઈને 'નેતજ્ઞાને ભ્રમ પુનઃ' (શ્લોક ૪૨) સુધીના શ્લોકોનો પાઠ કરવામાં આવ્યો, જે પુષ્ટિમાર્ગીય સિદ્ધાંતોનું સંક્ષિપ્ત નિરૂપણ છે.
સંન્યાસનિર્ણય ગ્રંથપાઠ (શ્લોક ૧-૧૯)
વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા શ્રીમહાપ્રભુજી વિરચિત સંન્યાસનિર્ણય ગ્રંથના શ્લોકોનો પાઠ કરવામાં આવ્યો. આ ગ્રંથ પુષ્ટિમાર્ગમાં સંન્યાસના ખરા અર્થ અને ભક્ત માટે ત્યાગના સ્વરૂપ પર પ્રકાશ પાડે છે. વક્તાશ્રી દ્વારા શ્લોકપાઠ દરમિયાન ઉચ્ચારશુદ્ધિ અને સ્પષ્ટતા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો, અને જ્યોં કે ત્યોં શબ્દોનો ઉપયોગ કરી શુદ્ધતા જાળવવાનું કહેવામાં આવ્યું. 'પશ્ચાતાપ નિવૃત્યથમ પરિત્યાગ વિચારતે' (શ્લોક ૧) થી લઈને 'વિષયાક્રાંત દેહાનામ નાવેશઃ સર્વદા હરે। અતોત્ર સાધને ભક્ત નૈવ ત્યાગઃ સુખાવહઃ ॥' (શ્લોક ૧૯) સુધીના શ્લોકોનો પાઠ કરવામાં આવ્યો, જેમાં વિષયાક્રાંત દેહવાળા જીવો માટે હરિમાં આવેશ અને ત્યાગનો નિર્ણય આપવામાં આવ્યો છે.
સત્ર સમાપન
આજના સત્સંગ સત્રનો નિર્ધારિત સમય પૂર્ણ થતા સત્રનું સમાપન કરવામાં આવ્યું. વક્તાશ્રીએ સત્રના સમાપ્તિની ઘોષણા કરી.