મંગળાચરણ
સત્રનો પ્રારંભ મંગળાચરણ અને કીર્તનથી થાય છે. આ વિભાગમાં પ્રારંભિક સ્તોત્રો અને પદોનું ગાન કરવામાં આવ્યું છે.
મુકુંદદાસજી વાર્તાપ્રસંગ: શ્રીભાગવતજીનું મહાત્મ્ય
શ્રી મહાપ્રભુજી અને શ્રી ગોસાઈંજીના કૃપાબળથી મુકુંદદાસજી દ્વારા શ્રીમદ્ભાગવતનું દ્વાદશ સ્કંધનું ભાષામાં વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. ઉજ્જૈનના પંડિતો જ્યારે તેમને ભાગવત શ્રવણ કરવા કહે છે ત્યારે તેઓ અવકાશ નથી તેમ જણાવે છે. પંડિત દ્વારા ચોપડ ખેલવા માટે અવકાશ હોઈ શકે છે પણ ભાગવત શ્રવણ માટે અવકાશ નથી એવો પ્રશ્ન પૂછવામાં આવે છે. મુકુંદદાસજી એક શ્લોકના ભાવને મહિનાઓ સુધી સમજાવે છે અને દર્શાવે છે કે તેમનું શ્રીભાગવત અતિ ગૂઢ છે.
ભગવદ્વાર્તામાંથી શીખ: ભાવશુદ્ધિ અને સ્પર્ધાભાવનો ત્યાગ
આ વાર્તાપ્રસંગમાંથી શીખ મળે છે કે આપણો ભાવ દુષ્ટ ન રાખવો. પંડિત કોમ્પિટીશનની ભાવનાથી આવ્યા હતા, તેમનો ભાવ શુદ્ધ ન હતો. ઠાકોરજીનું નામ અને ભાગવત સ્પર્ધાનો વિષય નથી. ભગવત તુલ્ય ભગવાનના નામનો વિક્રય ન કરવો જોઈએ. ભક્ત સામે અહંકાર ટકી ન શકે કારણ કે ભક્ત પર ભગવાનનો શ્રીહસ્ત હોય છે અને ભક્તના અંતઃકરણમાં પ્રભુ ઉપસ્થિત હોય છે. ભગવદ્કૃપાબળથી ભક્તમાં રહેલું સામર્થ્ય વાસ્તવમાં ભગવાનનું જ સામર્થ્ય હોય છે. ભક્તને ક્યારેય વૈષ્ણવ સાથે સ્પર્ધાની ભાવના ન રાખવી જોઈએ.
પારિભાષિક શબ્દોનું વિવેચન અને પ્રશ્નોત્તર
આ વિભાગમાં વિવિધ પારિભાષિક શબ્દો જેવા કે `આચાર્યજી` (જે શાસ્ત્ર વાંચે અને શિષ્યને સમજાવે), `ઠાકોરજી` (માલિક, મોટા સંબંધથી બોલાવાય), `ગ્રંથ` (ગંથી શબ્દમાંથી, કોઈપણ વિષયની માહિતી ભેગી કરીને બાંધી રાખવી), `પંડિત` (બુદ્ધિશાળી), `ગોસાઈંજી` (ગોસ્વામીજી - ગાયોના, ઇન્દ્રિયોના, વેદોના સ્વામી), `બ્રાહ્મણ` (ચાર વર્ણોમાંથી એક), `ભાગવત` (ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનું નામાત્મક સ્વરૂપ), `જીવ` (સચ્ચિદાનંદ ધર્માર્થાંશ), `દેવી જીવ` અને `આસુરી જીવ`, `ભગવદ્નામ` (`શ્રીકૃષ્ણ શરણં મમ`), `સેવા` (સેવ્યને અનુકૂળ રહે તેવી ક્રિયા), `વૈષ્ણવ`, `લીલા` (પ્રયોજન રહિત, હર્ષથી ભરાયેલી ક્રીડા) અને `શ્રી સુબોધિની` (શ્રીમહાપ્રભુજીએ ભાગવત પર લખેલી વ્યાખ્યા) નું વિવેચન કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ `અવંતિકા` (ઉજ્જૈન) અને `ભગવદીય` (ભગવાનમાં હોય અથવા ભગવાને અંગીકાર કર્યા હોય) શબ્દોના અર્થ પર પ્રશ્નોત્તર થાય છે.
શ્રી ગોકુલેશાષ્ટકમ સ્તોત્ર પાઠ
સત્રના અંતિમ ચરણમાં `શ્રી ગોકુલેશાષ્ટકમ` સ્તોત્રનું પઠન કરવામાં આવે છે. આ સ્તોત્ર શ્રી ગોકુલેશ પ્રભુના ગુણગાન અને સ્વરૂપનું વર્ણન કરે છે. આ સાથે આજનું સત્ર સમાપ્ત થાય છે.