મંગળાચરણ
સત્રનો પ્રારંભ પારંપરિક મંગળાચરણથી થાય છે, જેમાં શ્રીવલ્લભ પ્રભુને વંદના કરવામાં આવે છે. આચાર્યશ્રી દ્વારા શ્રીગુરુવે નમ: નો પાઠ પણ કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ શ્લોકનું ગાન કરવામાં આવે છે. આ વિભાગમાં સંગીતમય વાતાવરણ સ્થાપિત થાય છે.
કીર્તન
આ વિભાગમાં 'ઘર ઘર હોત બધાઈ ગોકુલ' કીર્તનનું ગાન કરવામાં આવ્યું છે, જે શ્રીકૃષ્ણના જન્મની વધાઈ અને ગોકુલમાં છવાયેલા આનંદનું વર્ણન કરે છે. ભક્તો હર્ષોલ્લાસપૂર્વક આ કીર્તનમાં ભાગ લે છે, જે સત્રમાં ભક્તિમય વાતાવરણનું નિર્માણ કરે છે. આ કીર્તનમાં દેવ અને બંદીજન દ્વારા પણ આનંદની અભિવ્યક્તિ વર્ણવવામાં આવી છે. શ્રીકૃષ્ણના પ્રાગટ્યનો મહિમા ગાય છે.
શ્રીપ્રભુદાસજીની વાર્તા — દેશાધિપતિનો ત્યાગ અને શ્રીમહાપ્રભુજીની શરણ
શ્રીપ્રભુદાસજીની વાર્તાનો ભાવપ્રકાશ કરવામાં આવ્યો. સિંહનંદમાં રહેતા પ્રભુદાસજીના પિતા દેશાધિપતિના કવિ હતા, પરંતુ પિતાની દેહ છૂટ્યા પછી પ્રભુદાસજી કવિત કહી ન શક્યા. દેશાધિપતિએ તેમને મુરખ કહી ગામમાંથી કાઢી મૂક્યા. દુઃખી થઈને મથુરામાં વિશ્રાંત ઘાટ પર તેઓ રોવા લાગ્યા, ત્યારે શ્રીઆચાર્યજી મહાપ્રભુ ત્યાં પધાર્યા અને તેમને નામ નિવેદન કરાવીને સ્વરૂપનું જ્ઞાન કરાવ્યું. શ્રીમહાપ્રભુજીની કૃપાથી પ્રભુદાસજીએ 'જબતે વિછર્યો નાથ સો પર્યો જગત ભવકૂપ, તાહિત વલ્લભ પ્રગટ હે વે દર્શાયો નિજ રૂપ' દોહો રચ્યો. શ્રીઆચાર્યજીએ તેમને ઠાકોરજીની સેવા સોંપી, અને પ્રભુદાસજી કુટુંબનો ત્યાગ કરી ભગવદ્સેવામાં લીન થયા. આ વાર્તા દ્વારા દુસંગનો ત્યાગ કરી સત્સંગનું મહત્ત્વ અને શ્રીમહાપ્રભુજીની કૃપાથી સદબુદ્ધિ પ્રાપ્ત થવાનો ઉપદેશ મળે છે.
પારિભાષિક શબ્દાર્થ — દેહ છૂટવી, ભગવાન અને મથુરા
આ વિભાગમાં પુષ્ટિમાર્ગીય પારિભાષિક શબ્દોનું વિવેચન કરવામાં આવ્યું. 'દેહ છૂટવી' એટલે સ્થૂળ શરીરમાંથી આત્માનો વિરહ થવો. 'ભગવાન' શબ્દનું વિશ્લેષણ કરતાં જણાવ્યું કે તે 'ભગ+વાન'થી બનેલો છે, જેમાં 'ભગ'નો અર્થ છ ગુણો - ઐશ્વર્ય, વીર્ય, યશ, શ્રી, જ્ઞાન, વૈરાગ્ય - છે, અને જેના અંદર આ છ ગુણો પૂર્ણ હોય તે ભગવાન કહેવાય છે. 'મથુરા'નું વિવેચન કરતાં કહ્યું કે તેને મધુવન પણ કહેવાય છે, જે મધુ નામના અસુરના નામ પરથી છે. તે કંસની રાજધાની અને શ્રીઠાકોરજી, શ્રીકૃષ્ણજીની જન્મભૂમિ છે.
પારિભાષિક શબ્દાર્થ — દંડવત, નામ નિવેદન, લીલા, સેવા અને પ્રમેય બલ
'દંડવત' એટલે લાકડી જેમ જમીનમાં આખા દંડની જેમ પ્રણામ કરવા, જેને સાક્ષાત દંડવત પ્રણામ પણ કહેવાય છે. 'નામ નિવેદન' એટલે શ્રીકૃષ્ણ અષ્ટાક્ષર મંત્રની દીક્ષા, જેને શરણ દીક્ષા પણ કહેવાય છે, જેમાં 'હું અને મારું બધું પ્રભુનું છે' એવો ભાવ પ્રભુને જતાવાય છે. 'સમર્પણ' એટલે જે વસ્તુનું નિવેદન કર્યું હોય તેનું પ્રભુને સમર્પણ કરવું, બધી વસ્તુ ભગવાનના ઉપયોગમાં લાવવી. 'લીલા' એટલે પ્રયોજન રહિત, હસતી ભરાયેલી અને અનાયાસ થતી ક્રીડા. 'સેવા' એટલે સેવ્યને ગમે તેવી ક્રિયા કરવી, જેમ વૈષ્ણવ સેવા કર્યા વગર રહી શકતો નથી. 'પ્રમેય બલ' એટલે ભગવાનનું સામર્થ્ય, ભગવાનનું બલ. સર્કસના ઉદાહરણ દ્વારા સમજાવવામાં આવ્યું કે કેવી રીતે પ્રમેય બલથી કોઈ પણ સાધન વગર સીધી ફલાનુભૂતિ થઈ શકે છે. શ્રીમહાપ્રભુજીએ ભાગવત તત્વાર્થ દીપ નિબંધ ગ્રંથમાં પ્રમાણ, પ્રમેય, સાધન અને ફલનું નિરૂપણ કર્યું છે. પ્રમેય એટલે જાણવા યોગ્ય ભગવાન, અને પ્રમેય બલથી સીધું જ્ઞાન પ્રાપ્ત થાય છે.
નિરોધ લક્ષણમ્ — શ્લોક પાઠ અને ઉચ્ચાર શુદ્ધિ
આ સત્રમાં નિરોધ લક્ષણમ્ ગ્રંથના કેટલાક શ્લોકોનું પાઠ અને ઉચ્ચાર શુદ્ધિ પર ધ્યાન આપવામાં આવ્યું. 'यच्च दुखम यशोदाया', 'गोकुले गोपिकानान्तु य दुखम तद दुखम', 'उद्धवागमेने जात उत्सव सुमहः', 'महाताम कृपया यद्दत', અને 'क्लेशयमानान् जनान् दृष्ट्वा कृपायुक्तो यदा भवेत् तदा सर्वम सदानंदम हृदस्थम निर्गतम बहि' જેવા શ્લોકોનું પાઠ કરવામાં આવ્યું. વક્તાએ 'હૃદસ્થમ' (હૃદયમાં રહેલું) અને 'નિર્ગતમ' (બહાર નીકળેલું) જેવા શબ્દોનો અર્થ સમજાવ્યો. 'દ્રષ્ટ્વા' અને 'કૃપા' જેવા શબ્દોના મૂર્ધા સ્થાનથી થતા સાચા ઉચ્ચારણ પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો, જેથી તેનું શુદ્ધ ઉચ્ચારણ થઈ શકે. આ વિભાગમાં સંસ્કૃત શ્લોકોના શુદ્ધ ઉચ્ચારણનું પ્રશિક્ષણ આપવામાં આવ્યું.