સહભાગી અર્પણ દ્વારા પૂર્વ સત્રનું સારાંશ
સહભાગી અર્પણ પૂર્વ સત્રમાં ચર્ચેલા વિષયનો સારાંશ રજૂ કરે છે. તેમણે વેપારીના ઉત્પાદનના પ્રચારના ઉદાહરણ દ્વારા સમજાવ્યું કે કેવી રીતે ઉત્પાદનના ગુણોનું ખોટું વર્ણન કરી લોકોને આકર્ષિત કરવામાં આવે છે, જેનાથી લોકો છેતરાય છે. પુષ્ટિભક્તિમાં પણ યોગ્યતાનો વિવેક હોવો જોઈએ અને રૂચિ કાયમી હોવી જરૂરી છે. સાચું જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવું એ બહુ મહત્ત્વનું છે. ધર્મ સંપ્રદાયમાં ખોટા પ્રચારથી સાવધાન રહેવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો.
કારિકા ૯૫ — ધર્મ પ્રચારનો વાસ્તવિક ઉદ્દેશ્ય
ધર્મ પ્રચારનો વાસ્તવિક ઉદ્દેશ્ય શ્રેય મુખ કે ભક્તિની પ્રાપ્તિ તરફ લોકોની રૂચિને જગાવવી છે. આ ઉપરાંત, શાસ્ત્રીય સાધન, પ્રમાણ અને પ્રમેયનું યથાર્થ જ્ઞાન ધર્મ પ્રેમી જનતાને કરાવવું જોઈએ. જેથી વ્યક્તિ પોતાની રૂચિ, શક્તિ અને સંપ્રદાય યુક્ત પ્રમાણ પ્રમેય યાદીની તુલના કરીને પોતાના કલ્યાણ માટે યોગ્ય સંપ્રદાય પસંદ કરી શકે. ખોટા ઉદ્દેશ્યથી થતો પ્રચાર ન તો સંપ્રદાયનું, ન તો પ્રચારકોનું, કે ન તો પ્રવેશનારા લોકોનું કલ્યાણ કરી શકે છે. વર્તમાન સમયમાં ધર્મ સંપ્રદાયોમાં અવિશ્વાસ અને સ્પર્ધાનું વાતાવરણ ખોટા ધર્મ પ્રચારને કારણે જ છે.
ધર્મ સંપ્રદાયના શુદ્ધ સિદ્ધાંતનું જ્ઞાન
કોઈપણ ખાદ્ય પદાર્થના વાસ્તવિક સ્વાદને જાણવા માટે તેને શુદ્ધ રૂપમાં, મસાલા નાખ્યા વિના ખાવો જોઈએ. તેવી જ રીતે, ધર્મ સંપ્રદાયના પ્રમાણ, પ્રમેય, સાધન અને ફળમાં રૂચિ વાસ્તવિક છે કે નહીં, તે જાણવા માટે તેના સિદ્ધાંતોને તેના વાસ્તવિક અને શુદ્ધ મૂળ રૂપમાં સમજવા જોઈએ. કોઈપણ વધારા-ઘટાડા, ખોટા પ્રલોભનો, ભય કે છળકપટ વિના શુદ્ધ પ્રચાર થવો જોઈએ. આવી બનાવટી રૂચિ આધ્યાત્મિક ઉદ્દેશ્યને પૂર્ણ કરી શકતી નથી કે કોઈ લાભ પ્રાપ્ત કરાવી શકતી નથી. આચાર્યો અને પ્રચારકોએ ભૌતિક પ્રલોભનો, જેમ કે અન્નક્ષેત્ર, ઉદ્યાન, ચિકિત્સાલય, વિદ્યાલય, દ્રવ્ય સહાય વગેરેનો ઉપયોગ ધર્મ પ્રચારના માધ્યમ તરીકે ન કરવો જોઈએ.
પ્રશ્નોત્તર — ધર્મ પ્રચારમાં ભૌતિક પ્રલોભનોનો ત્યાગ
સહભાગી દ્વારા 'અન્નક્ષેત્ર, ઉદ્યાન, ક્રિડરંગન, ચિકિત્સાલય, છાત્રાવાસ, પશુ કલ્યાણ, દ્રવ્ય સહાય, ભૂમિદાન, ચિકિત્સા શિબિર, રક્તદાન, કૃષિ, સમૂહ લગ્ન, મતલાભ, અલ્પસંખ્યકાધિકાર, વેપાર, પર્યટન' વગેરે ભૌતિક બાબતોનો અર્થ પૂછવામાં આવે છે. વક્તા આ દરેક શબ્દનો વિસ્તારપૂર્વક અર્થ સમજાવે છે અને સ્પષ્ટ કરે છે કે અન્નદાન જેવી સેવા શ્રેષ્ઠ હોવા છતાં, કોઈ વ્યક્તિને કન્વર્ટ કરવા માટે આવા ભૌતિક લાભોનો પ્રલોભન આપવો એ ઉચિત નથી. તેમણે સિખ લંગરનું ઉદાહરણ આપીને નિષ્પક્ષ સેવા અને પ્રલોભનયુક્ત પ્રચાર વચ્ચેનો તફાવત સમજાવ્યો. આવા પ્રલોભનો સામે લલચાવાથી વ્યક્તિની આસ્થા ધર્મમાં નહીં, પરંતુ ભૌતિક લાભોમાં રહેલી હોય છે.