મંગળાચરણ
સત્રનો પ્રારંભ પરંપરાગત મંગળાચરણથી થાય છે.
કીર્તન — "અયો રે કારી બદરિયા"
વૈષ્ણવ દ્વારા દાદીજી રચિત "અયો રે કારી બદરિયા" કીર્તનનું ભાવપૂર્વક ગાન કરવામાં આવ્યું. આ કીર્તન દ્વારા શ્રીઠાકોરજીની લીલાનું સ્મરણ કરવામાં આવે છે. વક્તાએ આ કીર્તનને "સુંદર" ગણાવ્યું.
પ્રભુદાસ ચલોટાની વાર્તાનું વાંચન
આ સત્રમાં શ્રી આચાર્યજી મહાપ્રભુજીના સેવક પ્રભુદાસ ચલોટાની વાર્તાનું વાંચન કરવામાં આવ્યું. શ્રી આચાર્યજી મહાપ્રભુજી મથુરામાં વિશ્રાંત ઘાટ પર બિરાજમાન હતા, ત્યારે રૂપ સનાતન અને કૃષ્ણ ચૈતન્યના સેવકો ત્યાં આવ્યા. રૂપ સનાતને શ્રી આચાર્યજીને પૂછ્યું કે આપનો માર્ગ પુષ્ટિનો છે, છતાં આપના વૈષ્ણવો દુર્બળ કેમ દેખાય છે? આ પ્રશ્ન પર શ્રી આચાર્યજીએ ગુઢ ઉત્તર આપ્યો.
વાર્તાનો ભાવ અને પુષ્ટિમાર્ગની મર્યાદા
શ્રી આચાર્યજી મહાપ્રભુજીએ ઉત્તર આપ્યો કે, "હમ તો ઇનકો બરજે જો યા માર્ગમે મતી પરો, પરંતુ યે મેરો કહ્યો ન માન્યો, તાકો ફલ ભોગત હે." વક્તાએ સમજાવ્યું કે આમાંથી આપણને શ્રી આચાર્યજીની આજ્ઞા અને માર્ગની મર્યાદાનું પાલન કરવાનું શીખ મળે છે. ઠાકોરજીની વાણી ફક્ત ઠાકોરજીના ભક્ત જ સમજી શકે છે, જેમ શ્રી આચાર્યજી અને કૃષ્ણ ચૈતન્યજી જેવા અવતાર સ્વરૂપોએ સમજ્યું.
પારિભાષિક શબ્દોનું વિવેચન
સત્રમાં કેટલાક પારિભાષિક શબ્દોનું વિવેચન કરવામાં આવ્યું. 'આચાર્યજી' એટલે જે શાસ્ત્રો ભણીને જીવનમાં લાવે અને અન્યોને ઉપદેશ આપે. 'શ્રીઠાકોરજી' એટલે સ્વામી, માલિક, પ્રભુ. 'સેવા' એટલે સેવ્યને અનુરૂપ સેવા કરવી, જે તન અને ધન બંનેથી થાય, પારકા ધન કે દેહથી નહીં. 'મથુરા' કંસની રાજધાની અને શ્રીકૃષ્ણની જન્મભૂમિ છે. 'સંધ્યા વંદન' એ પ્રાતઃ, મધ્યાન અને સાયન એમ ત્રણ વાર કરવામાં આવતું શાસ્ત્રીય કર્મ છે. 'વૈષ્ણવ' એટલે ભગવાન અને તેમના અવતારોના અનન્ય ભક્ત. 'દંડવત' એટલે લાકડીની જેમ જમીન પર લેટીને પ્રણામ કરવું. 'વ્રજ' એટલે ચાલતો-ફિરતો ગામ, જ્યાં ગાયો માટે ચારો શોધવા સ્થળાંતર થતું.
પુષ્ટિ, વરણ અને દેહાધ્યાસની સમજૂતી
વક્તાએ પુષ્ટિમાર્ગના સંદર્ભમાં 'પુષ્ટિ' શબ્દનો અર્થ ભગવત્ કૃપા તરીકે સમજાવ્યો. 'વરણ' એટલે ભગવાન દ્વારા જીવનું ચયન, જેમ શાળામાં શિક્ષક અમુક વિદ્યાર્થીઓને કાર્યો માટે પસંદ કરે. ભગવાને જીવોને પુષ્ટિ, મર્યાદા અને પ્રવાહ એમ ત્રણ માર્ગમાં વહેંચ્યા છે. પુષ્ટિ માર્ગીય ભક્ત પર ભગવાનની વિશેષ કૃપા હોય છે, જેના પરિણામે તેમનો દેહાધ્યાસ છૂટી જાય છે. જેમ રમત રમતી વખતે ભૂખ-તરસ કે ખંજવાળ ભૂલાઈ જાય છે, તેમ ભગવદ્ ભાવ સ્થિર થતાં ભક્તને દેહનું ભાન રહેતું નથી.
નિરોધલક્ષણમ્ શ્લોક ૩નું ઉચ્ચારણ અને સમજૂતી
વક્તાએ નિરોધલક્ષણમ્ ગ્રંથના ત્રીજા શ્લોકનું ઉચ્ચારણ અને સમજૂતી શરૂ કરી. શ્લોક છે: "યત્ દુઃખં નિત્યદુઃખં હિ યशुदाયાસ્તનૂદ્ભવમ્। ગોપિકાનામ્ ચ સર્વેષાં વ્રજવાસિનામ્॥ યત્ સુખં સમભૂત્ તન્મે ભગવાન્ કિં વિધાસ્યતિ॥" વક્તાએ શ્લોકના દરેક શબ્દનું શુદ્ધ ઉચ્ચારણ કરવા પર ભાર મૂક્યો અને 'સમભૂત' જેવા શબ્દોનો અર્થ 'સમ્યક અભૂત' (સારી રીતે થયેલું) સમજાવ્યો. આ શ્લોક દ્વારા યશોદાજી અને વ્રજવાસીઓને થતી સુખ-દુઃખની અનુભૂતિ અને ભગવાન તે સુખ મને ક્યારે આપશે તે ભાવ વ્યક્ત થયો છે.