૦:૦૦ — નિરોધનું પ્રયોજન, સાધન નિરોધ અને પ્રપંચ-સંસાર વિસ્મૃતિ
છેલ્લા અધ્યયનમાંથી નિરોધના પ્રયોજનની સમીક્ષા કરવામાં આવી, જેમાં અલૌકિક સામર્થ્ય, સાયુજ્ય અને વૈકુંઠ આદિમાં ઉપયોગી દેહની પ્રાપ્તિ જેવા ત્રણ ફળોનો સમાવેશ થાય છે. સાધન નિરોધના બે ભેદ, અવતારકાળ અને અનઅવતારકાળ, વિગતવાર સમજાવવામાં આવ્યા. અવતારકાળમાં ભગવાનની લીલાઓ અને સ્વરૂપ જ સાધન નિરોધ ગણાય છે, જ્યારે અનઅવતારકાળમાં તનુ-વિત્તજા સેવા અને વિયોગમાં શ્રવણ-કીર્તન-સ્મરણ દ્વારા નિરોધની પ્રાપ્તિ થાય છે. પ્રપંચ અને સંસાર વચ્ચેનો ભેદ સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યો, જેમાં પ્રપંચને જગત (સત્ય) અને સંસારને જીવો દ્વારા બનાવેલું મિથ્યા રૂપ માનવામાં આવે છે. નિરોધ માટે 'પ્રપંચ વિસ્મૃતિપૂર્વક ભગવદ આસક્તિ' શબ્દના મહત્વ પર ભાર મુકવામાં આવ્યો છે.
૧૦:૦૦ — ફળ નિરોધના ફળો: તનુનવત્વ અને સેવોપયોગી દેહનો ભેદ
ફળ નિરોધની અવસ્થા અવતારકાળ અને અનઅવતારકાળ બંનેમાં સમાન હોય છે, જ્યારે ભક્ત જગતને ભૂલીને ભગવાનમાં અનન્ય રૂપથી આસક્ત બને છે. નિરોધની સિદ્ધિ થતાં ભક્તને માનસી સેવા, વ્યસન, સર્વાત્મભાવ, તનુનવત્વ, અલૌકિક સામર્થ્ય, સાયુજ્ય, અને સેવા ઉપયોગી દેહ જેવા ભક્તિ માર્ગીય ફળોની અનુભૂતિ થાય છે. તનુનવત્વ અને સેવા ઉપયોગી દેહ વચ્ચેના ભેદ પર ચર્ચા કરવામાં આવી. વક્તાએ બ્રહ્મસંબંધ પછી દેહની ભગવદીયતા અને અપ્રાકૃતતાની વાત કરી. તનુનવત્વને ભગવાન દ્વારા ભક્તના દેહધર્મો બાધાકર્તા ન બને તેવી ઉત્તમ ફળાવસ્થા તરીકે સમજાવ્યું, જેમાં પુરુષોત્તમદાસ ગોપાલદાસના પ્રસંગનું ઉદાહરણ આપવામાં આવ્યું.
૨૯:૩૬ — સ્નેહ, આસક્તિ, વ્યસન અને નિરોધની અવસ્થાનો સંબંધ
વક્તાએ ભક્તિવર્ધિનીમાં વર્ણવેલ આસક્તિ અને નિરોધ શબ્દના તાત્પર્ય વચ્ચેનો ભેદ સ્પષ્ટ કર્યો. ભક્તિવર્ધિનીમાં આસક્તિ માટે પ્રપંચ વિસ્મૃતિ અનિવાર્ય શરત નથી, જ્યારે નિરોધમાં 'પ્રપંચ વિસ્મૃતિપૂર્વક ભગવદ આસક્તિ' અનિવાર્ય છે. નિરોધ શબ્દ 'જકડાઈ જવું' એવો અર્થ ધરાવે છે, જે યોગશાસ્ત્રમાં ચિત્તવૃત્તિના નિરોધ સાથે સંબંધિત છે. શ્રીમહાપ્રભુજીએ શ્રીમદ્ ભાગવતના દશમ સ્કંધની નિરોધ લીલાના આધારે આ ગ્રંથ કહ્યો છે. ભગવાને વ્રજભક્તોના ચિત્તને પોતાનામાં કેવી રીતે જકડી લીધા, જેનાથી તેમને યોગીઓ માટે દુર્લભ એવી સિદ્ધિ પ્રેમથી પ્રાપ્ત થઈ. સ્નેહની ઉત્તરોત્તર અવસ્થાઓ જેમ કે પ્રેમ, આસક્તિ અને વ્યસનને નિરોધ શબ્દથી વર્ણવી શકાય છે.
૩૪:૪૭ — ભક્તિ વર્ધિનીની આસક્તિ અને નિરોધમાં પ્રપંચ વિસ્મૃતિનું મહત્વ
વક્તાએ સમજાવ્યું કે શ્રીમહાપ્રભુજી સ્નેહ, આસક્તિ અને પ્રેમને જ નિરોધ શબ્દથી વર્ણવે છે, કારણ કે નિરોધમાં પ્રપંચ વિસ્મૃતિ આવશ્યક છે. વ્રજવાસીઓની ક્રમિક રીતે પ્રપંચની વિસ્મૃતિ થતી જાય છે અને પ્રભુમાં આસક્તિ વધતી જાય છે. ભગવાન પોતાની લીલાઓ દ્વારા ભક્તોની પ્રપંચની સ્મૃતિને ઢીલી પાડે છે અને તેમનામાં પોતાની આસક્તિને વધારે છે. પૂતના, માખણ ચોરવા, અને યમલાર્જુન ઉદ્ધાર જેવી લીલાઓ દ્વારા ભગવાન યશોદાજી અને અન્ય વ્રજભક્તોના મનને પોતાનામાં દૃઢ કરતા જાય છે, જેથી તેઓ ઠાકોરજીમાંથી જરા પણ ધ્યાન હટાવી ન શકે. આ રીતે ક્રમશઃ વધતી આસક્તિ અને પ્રપંચ વિસ્મૃતિને નિરોધ, તીવ્ર નિરોધ, તીવ્રતમ નિરોધ અથવા સાધન નિરોધ અને ફલ નિરોધ તરીકે વર્ણવી શકાય છે.